Każdy w okolicy go zna, a raczej rozpoznaje – mówią na niego „awanturnik”. Gdy wchodzi do sklepu to wywołuje nie lada poruszenie. Ekspedientki zaczynają cicho szeptać między sobą i lekko usuwać się z pola jego widzenia… „Awanturnik” choć robi zakupy w tym sklepie codziennie, a nawet kilka razy dziennie, to mimo wszystko każdorazowo wykazuje się konfliktowością. Wręcz uwielbia się czepiać – irytują go nie tak poukładane produkty na półkach, źle zamieciona podłoga, nierówno ułożone palety… A pomieszane bułki w koszu doprowadzają go szału. Te i wiele innych rzeczy powodują, że ludzie obawiają się z nim kontaktu – boją się kolejnej kłótni i bezpodstawnych, a czasem banalnych powodów jego agresji… Taki jest właśnie HCP…
HCP czyli wysoko konfliktowa osobowość (ang. High Conflict Personality) charakteryzuje się zaburzeniami osobowości typu B (zaburzenia antyspołeczne, borderline, histrioniczne, narcystyczne). Cechuje ją wysoka zmienność, potrzeba wręcz dramatycznego akcentowania własnych stanów emocjonalnych oraz niekontrolowana ekstremalność emocjonalna.
Pasujące określenia: chwiejny emocjonalnie, dramatyzujący, roszczeniowy, irracjonalny, rozdarty, myślący w kategoriach „wszystko albo nic”, obwiniający, konfliktowy, egoistyczny, niedojrzały, awanturniczy, czepliwy, zmienny, prowokujący, impulsywny, wyolbrzymiający…
Osobowość wysoko konfliktowa zawsze robi wokół siebie duże zamieszanie – zawsze znajduje się w centrum zamieszania. Działa pod impulsem i za każdym razem eksponuje swoje negatywne emocje. Uwielbia wyrażać się krytycznie wobec każdego, ale sama krytyki nie przyjmuje. Spoglądając z boku to jej zachowanie jest wręcz zautomatyzowanym stanem ciągłej chęci rządności i władzy. Kłótnia i awantura to codzienność…
Jak rozpoznać osobowość wysoko konfliktową?
Rozpoznanie, a tym samym zdiagnozowanie owej osobowości nie należy do łatwych i jest możliwe dopiero w wieku dorosłym. Warto zwrócić uwagę na zachowania, które utrzymują się przez dłużysz czas i są bardzo charakterystyczne dla tego typu zaburzenia…
HCP uwielbia kłótnie. Każde spotkanie musi się oprzeć o spór. To właśnie w kłótni HCP doszukuje się nagrody. HCP nigdy nie bierze odpowiedzialności za swoje zachowanie, czy wypowiadane słowa. Osobowość wysoko konfliktowa uwielbia obwiniać inne osoby – zawsze znajdzie sobie ofiarę, którą będzie regularnie nękała, obwiniała, upokarzała, a nawet będzie szerzyła pogłoski i pomówienia na jej temat. Ofiara ma stać się formą ujścia jej negatywnych emocji – na nią spada ciężar jej negatywnego postrzegania rzeczywistości. Za swój stan będzie obwiniać wszystkich, ale na pewno nie siebie.
Nie ma większego znaczenia z kim wchodzi w relację – zawsze stoi na polu bitwy, a wszyscy są w opozycji przeciwko niej. Tu nie ma miejsca na skrupuły, czy zrozumienia – HCP uważa, że zawsze trzeba być czujnym i gotowym do walki. A kto szybszy i mocniejszy ten wygrywa.
Osobowość wysoko konfliktowa nigdy nie widzi siebie w roli przywódcy, czy wojownika to on/a jest ofiarą. Jako ofiara chce walczyć przeciwko złu, które ją spotyka, nawet gdy nie ma realnych podstaw do tego.
Jakie są przyczyny HCP?
Podobnie jak w innych przypadkach przyczyny tego zaburzenia nie są w 100% poznane. Trudno jest wyjaśnić, gdzie zaburzenie ma swoje źródło. Jednakże w dużej mierze przypuszcza się, że przyczyny wynikają z okresu dziecięcego. HCP mogły być zaniedbywane lub wykorzystywane we wczesnym dzieciństwie. Warto podkreślić, że zaburzenia nie łączy się jednak z predyspozycjami genetycznymi czy psychologicznymi. Największe znaczenie w rozwoju HCP przypisuje się niewłaściwym relacjom przywiązania w okresie dzieciństwa.
Jak postępować w kontaktach z HCP?
Spotkanie i codzienne życie z HCP nie należą do łatwych. Najważniejsze staje się wyzbycie wszelkiego poczucia winy związanego z sposobem bycia HCP. Niedoszukiwania się winy w sobie za zachowanie i sposób odnoszenia HCP. Należy także pamiętać, że sam/a HCP nie zmienisz. Zmiana zawsze musi wynikać z potrzeby zmiany osoby, która wykazuje się konfliktowością.
Jeśli HCP jest osobą z którą nic Cię nie łączy napisałabym „machnij ręką” na jej zachowanie. Ale nie jest to takie proste, jak mogłoby się wydawało. Gdy HCP po raz kolejny wbija Ci szpilę, to naturalne staje się, że masz ochotę krzyczeć, a nawet tupać nogami. Jednak tego typu zachowanie staje się pożywką dla HCP. Dajesz do zrozumienia HCP, że jest ofiarą i należy jeszcze bardziej, jeszcze mocniej się bronić.
Gdy HCP jest „awanturnikiem” z opisu powyżej musisz wykazać się odpornością psychiczną, która powinna zostać wzmocniona o techniki asertywności. Jeśli nie musisz rozmawiać z HCP, to tego nie rób. Gdy tylko masz taką możliwość to po prostu unikaj kontaktów z tego typu osobowością. Pamiętaj, aby wykazać się także nowym spojrzeniem – wiesz teraz o wiele więcej na temat osobowości wysoko konfliktowej…
Jak wygląda związek z osobowością wysoko konfliktową?
Sprawa przedstawia się całkiem inaczej, gdy HCP jest bliskim członkiem Twojej rodziny. Bliscy naszemu sercu, a zarazem tak bardzo dalecy… Najważniejsze staję się, abyś zrozumiał/a, że nie musisz być już więcej przysłowiowym „chłopcem do bicia”. Masz prawo wyznaczyć sztywne granice i zadbać o swoje bezpieczeństwo. Nie musisz już więcej HCP tłumaczyć przed innymi osobami, nie musisz już więcej być jej wybawicielem.
HCP powinien ponieść konsekwencje swojego zachowania, aby te przybliżyły go do poznania prawdy o samej sobie. Warto, choć należy zachować wielką ostrożność namówić HCP na terapię.
Pamiętaj, aby zatroszczyć się przede wszystkim o siebie. Nikt tego nie zrobi, jeśli Ty sam/a nie wykażesz się troską o własne bezpieczeństwo i granice, których nie można przekraczać.
Jak wyleczyć się z konfliktowości?
Psychoterapia jest głównym motorem zmiany i zrozumienia. Zaangażowanie to jeden z elementów odszukania „nowego siebie”. Terapia pozwala zobaczyć świat w innych barwach i zrozumieć dlaczego potrzeba konfliktu była tak silna. Ma ona na celu pokazanie, że konfliktowość nie służy, a szkodzi.
Pamiętajmy, że każdy człowiek jest inny i inaczej może się przedstawiać wspomniana konfliktowość (u każdego człowieka z HCP występuje różne nasilenie owych cech). Każdy przedstawia rożne oblicza swej osobowości.
A teraz pytanie do Ciebie – czy odnajdujesz w swoim środowisku właśnie taką osobę? Czy znasz osobę, która zachowuje się właśnie w ten sposób? Jeśli tak, to opowiedz nam troszkę o niej w komentarzu poniżej…
