Sebastian to człowiek zagdaka – tak o nim mówili sąsiedzi. Małomówny, stroniący od bliższych relacji, a nawet całkowicie nimi niezainteresowany. Jego życie przepełnione było samotnością i nie wydawał się tym być zmartwiony. Choć czasem gościł u siebie swoją mamę, to jednak nie wydawał się być z tego powodu szczęśliwy. A nie można tu powiedzieć o nadopiekuńczości ze strony rodzicielki, ponieważ odwiedzała go dwa razy do roku i były to bardzo krótkie wizyty. Przeważnie siedzieli w ciszy, na ławce przed blokiem.
Sebastian bardzo intrygował swoich sąsiadów… A to wszystko dlatego, że im bardziej próbowali się do niego zbliżyć, tym większym wykazywał się dystansem i chłodem emocjonalnym. Bliższe relacje nie były dla niego, on wolał swoje towarzystwo – swoją samotnię… Mężczyzna cierpiał na schizoidalne zaburzenie osobowości…
Co to jest schizoidalne zaburzenie osobowości?
Osoby z schizoidalnym zaburzeniem osobowości cechuje tendencja do izolowania się, nie nawiązywania bliższych relacji. Uznawane są za osoby chłodne i wycofane emocjonalnie. Rzadko doświadczają silnych pozytywnych lub negatywnych emocji. Można powiedzieć, że są zamknięci na „większe uczucia”. Rzadko są zainteresowane czymkolwiek – nie czerpią przyjemności właściwie z żadnej formy aktywności (w tym też seksualnej), rzadko też się żenią lub wychodzą za mąż. Wykazują się także wysoką introwersją. Jednak należy zaznaczyć, że nie każdy samotnik czy introwertyk dotknięty jest tym zaburzeniem.
Charakterystyczne dla osób z osobowością schizoidalną jest dość dosłowne, konkretne, postrzeganie świata. Pomimo, że są „pogrążeni” w swoim świecie, to zachowują adekwatny kontakt z rzeczywistością. Często są to osoby bardzo ambitne, wykształcone, wywiązujące się z obowiązków zawodowych, sumienne.
Jak rozpoznać schizoidalne zaburzenie osobowości?
Zgodnie z kryteriami diagnostycznymi DSM – 5 schizoidalne zaburzenie osobowości wykazuje:
„A. Wzorzec zachowania polegający na wycofaniu się ze związków społecznych i ograniczony zakres uczuć ujawnianych w warunkach kontaktów międzyludzkich, rozpoczynający się u młodych dorosłych i występujący w różnych warunkach, charakteryzujący się co najmniej czterema z poniższych:
- Osoba nie pragnie ani nie lubi bliskich związków, włączając relacje z częścią rodziny.
- Prawie zawsze wybiera samotne działania.
- Wykazuje małe, jeśli w ogóle, zainteresowanie doświadczeniami seksualnymi.
- Czerpie przyjemność z niewielu, jeśli w ogóle, czynności.
- Nie ma bliskich przyjaciół ani osób zaufanych, poza najbliższymi krewnymi.
- Wydaje się niezainteresowana pochlebnymi lub krytycznymi uwagami ze strony innych osób.
- Jest wycofana emocjonalnie, zdystansowana lub wyraża emocje w niepełny sposób.
- Objawy nie występują wyłącznie w przebiegu schizofrenii, epizodu zaburzenia (afektywnego) dwubiegunowego lub zaburzenia depresyjnego z objawami psychotycznymi albo innego zaburzenia psychotycznego i nie są spowodowane innym stanem ogólnomedycznym.”
Warto zaznaczyć, że osoby schizoidalne są w stanie tworzyć relacje oparte na poziomie intelektualnym, rodzinnym, zawodowym lub wspólnych czynnościach, dopóki nie wymagają one większej bliskości emocjonalnej. Nie unikają oni ludzi, lecz emocji i bliskości uczuciowej. Wielu specjalistów określa to zachowanie, jako pewnego rodzaju preferencję do tworzenia relacji na ich zasadach. W przypadku, gdy ich reguły są naruszane oddalają się i wybierają samotność.
Jakie są przyczyny schizoidalnego zaburzenia osobowości?
Przyczyny występowania osobowości schizoidalnej nie są dokładnie znane. Badacze uważają, że mają one charakter jednocześnie dziedziczny, jak i związany z wychowaniem. Jednak nie ma pełnej zgodności, jak dokładnie wyglądają obie te grupy przyczyn i jak się ze sobą łączą. Niektórzy specjaliści sugerują, że rodzice osób schizoidalnych (lub jednego z nich) byli nadmiernie zaangażowani, narzucający się i ingerujący. Natomiast inni uważają, że dzieciństwo tych osób było „zimne” i brakowało w nim ciepła emocjonalnego. Zaś jeszcze inni podkreślają znaczenie utrwalonych dysfunkcyjnych przekonań, które mogą brzmieć: „Jestem z gruntu samotny” lub „Relacje są nieprzyjemne i bardzo uciążliwe”.
W jaki sposób przebiega leczenie zaburzenia schizoidalnego?
Leczenie osobowości schizoidalnej to przede wszystkim psychoterapia, skupiająca się na takich aspektach jak umiejętność radzenia sobie z własnymi problemami, poprawa zdolności i interakcji społecznych, komunikacja międzyludzka, czy też poprawa oceny własnej wartości. Natomiast leczenie farmakologiczne zalecane jest okresowo, w przypadku wystąpienia takich stanów, jak depresja i lęk.
Bibliografia: D.W. Winnicott- p.73 'The Family and Individual Development’ (1965).; PSYCHOLOGIA ZABURZEŃ DSM-5, J.N.Butcher, J.M.Hooley, S.Mineka, Sopot 2017, Gdańskie Wydawnictwo Psychologiczne.
